نمایش خبر




فین‌تک علیه بانک

تحریریه آفتاب خاورمیانه

تکنولوژی‌ها دائما چهره زندگی ما را تحت تاثیر قرار می‌دهند. تا همین چند وقت پیش برای خرید، کرایه تاکسی، غذا و... اگر حضور فیزیکی ضروری نبود اما دیگر حتما بایستی با تلفن تماس می‌گرفتیم و حالا با لمس صفحه گوشی خود می‌توانیم همه کارها زندگی روزمره از جمله خرید، کارهای بانکی و... را انجام دهیم. فضای مجازی دیگر خیلی هم مجازی نیست و به زندگی واقعی ورود پیدا کرده است. حالا به صورت واقعی در این فضا خرید و مصرف می‌کنیم و به صورت واقعی از این فضای مجازی می‌توانیم درآمد داشته باشیم.
با واقعی‌تر شدن فضای مجازی چهره‌ی کسب‌وکارها هم در جهان عوض شده است و هر روز یک استارت‌آپ از گوشه‌ای به بیرون سرک می‌کشد و بازار جدیدی را فتح می‌کند. هر چند معمولا مدیران استارت‌آپ‌ها می‌گویند به دنبال رقابت با بازار سنتی نیستند و در واقع سهم بازار و مشتری آن‌ها با بازار سنتی متفاوت است اما چه کسی می‌تواند منکر شود که با ورود آمازون، اوبر، ای بی در سطح جهان و اسنپ، تپ سی، دیجیکالا، اسنپ فود، دیوار، الوپیک و... بازارهای سنتی صدمه ندیدند؟ در دنیا اما فین‌تک‌ها (FIN TECH) یا همان فناوری مالی از همان ابتدا شمشیر را از رو بسته‌اند و به بنا به ملاحظات فکری به دنبال جنگ با بانک‌ها و نهادهای مالی و سرمایه‌ای برخاسته‌اند.

فین‌تک چیست؟
فین‌تک‌ها که به استارت‌آپ‌های حوزه خدمات مالی معروف‌اند کارشان نوآوری در ارائه خدمات مالی است. در واقع آن‌ها آمده‌اند تا با استفاده از تکنولوژی (در بیشتر مواقع اینترنت و نرم‌افزار) خدمات مالی سریع، راحت، ارزان، مطمئن، گسترده، کلان و خرد ارائه دهند و عملا بانک‌ها را به عنوان موجوداتی واسط بین کسانی که پول دارند و کسانی که پول می‌خواهند؛ حذف کنند. برای مثال یکی از کارکردهای بانک تامین سرمایه و اعطای وام برای کسب‌وکارها است. بانک‌ها از طریق سرمایه خود (که از سپرده‌های مردم و شرکت‌ها به دست آمده است) و با ابزار اعتبار‌سنجی (به عنوان نهادی درون بانکی) خطر سرمایه‌گذاری روی کسب‌وکار را مورد سنجش قرار می‌دهند و اگر به این نتیجه برسند که درخواست کننده وام، توان بازپرداخت وام را دارد، به او مبلغی پرداخت می‌کنند و با برداشت سهمی از سود به عنوان کارمزد، مابقی سود وام را به حساب سپرده‌گذار اولیه واریز می‌کنند. اما فین‌تک‌ها همه این راه‌های طولانی را کوتاه می‌کنند و مدل اعتبار‌سنجی درخواست کننده سرمایه را تغییر می‌دهند (یا بر عهده سرمایه‌گذار می‌گذارند) تا با کم رنگ‌تر کردن نقش خود، سود بین 2 طرف معامله به حداکثر برسد. اگر بخواهیم مثال را بومی‌ کنیم؛ فرض کنیم که نرخ سود سپرده بانک‌های ایرانی 10% است و نرخ دریافت تسهیلات 18%. این به معنای آن است که 8% از تفاضل سود وام و سپرده، صرف هزینه‌های دیگر (هزینه بالاسری بانک، سود سهام‌داران بانک و...) می‌شود اما یک فین‌تک می‌تواند سود سپرده 14% و دریافت وام 15% را اعطا کند و اعتبارسنجی را به روش‌های دیگر فناورانه انجام ‌دهد. در واقع در این حالت سود دو طرف هم‌زمان افزایش می‌یابد و به علت هزینه‌های بالاسری پایین و حجم بسیار بالای معاملات، خود نیز از سود بالایی برخوردار می‌شود.
مثال بالا نمونه ساده و کوچک شده بخشی از فعالیت‌هایی است که فین‌تک‌ها می‌توانند انجام دهند. روندهای داخلی ایران نشان می‌دهد که فین‌تک‌ها در حال بزرگ‌تر شدن هستند و اگر مقررات بانک مرکزی به آن‌ها اجازه دهد می‌توانند چهره بانکداری و خدمات مالی را تغییر دهند. فعلا فین‌تک‌ها در حد درگاه‌های پرداخت اینترنتی و کدهای USSD هستند ولی پتانسیل بالقوه‌ای در آن‌ها برای تغییر اکوسیستم بانکداری وجود دارد و اگر بانک‌ها نتوانند بروکراسی تنبل خود را با وضعیت پرشتاب دنیای امروز تطبیق دهند، محکوم به از دست دادن بخشی بزرگ از بازار خود هستند.

انواع فین‌تک‌ها
یکی از اشتباهات رایج در ایران خلط مفهومی و مصداقی فین‌تک است. بسیاری این مفهوم را با ارز رمزها و بلاک‌چین‌ها مساوی می‌انگارند و گروهی آن را به درگاه‌های پرداخت اینترنتی تقلیل می‌دهند. سنتی‌ترها نیز آن را متعلق به آینده خیلی دور می‌دانند و متوجه حضور فین‌تک‌ها در کنار گوش خود نیستند. می‌توان گفت فین‌تک همه این چیزها است ولی خیلی گسترده‌تر و خیلی نزدیک‌تر!
مجله فوربس در معرفی 50 فین‌تک برتر سال 2018، فین‌تک‌ها را به 8 دسته تقسیم می‌کند:
1) سرمایه‌گذاری
2) پرداخت
3) وام‌دهی (قرض دادن، تامین سرمایه جمعی و کراود فاندینگ)
4) امور مالی شخصی
5) ولث تک (مربوط به بازار سرمایه و بورس)
6) زنجیره بلوک و ارزهای رمزنگاری‌شده
7) کسب‌وکارهای کوچک
8) تجزیه و تحلیل داده‌های مالی (بیگ دیتا و مدیریت مالی)

اما به دسته‌بندی فوق می‌توان دسته‌های رگ‌تک یا کسب‌وکارهای مربوط به قانون‌گذاری، اینشورتک یا کسب‌وکارهای فناوری بیمه و انتقال بین‌المللی پول را نیز افزود و تعریف از مفهوم بازار مالی را وسیع‌تر در نظر گرفت. در واقع دسته‌بندی‌های متعددی بر اساس ماهیت فین‌تک‌ها در دنیا انجام شده است و هر نهاد فعال در حوزه فین‌تک‌ها دسته‌بندی خود را از فین‌تک‌ها ارائه می‌کند. علاوه بر این بر اساس نوع تکنولوژی و ابزار می‌توان فین‌تک‌ها را شناسایی کرد. ابزارهایی نظیر بلاک چین، بیگ دیتا، ماشین لرنینگ، واقعیت افزوده و... از ابزارهایی هستند که برخی فین‌تک‌ها از آن‌ها برای فعالیت‌های خود از آن استفاده می‌کنند.

وضعیت فین‌تک‌های ایرانی
بنا به آمار سایت «راه پرداخت» حدود 180 فین‌تک در ایران در حال فعالیت هستند که به جز چند نام از جمله زرین پال، دونیت،فون پی، پی پینگ، ایران رنتر، بیمیتو و پی.آی آر بقیه فعالیت چشم گیری نداشته‌اند ولی تکثر این فین‌تک‌ها نشانه جذابیت این حوزه برای کسب‌وکارها است. موانع رشد فین‌تک‌های ایران، نخست آماده نبودن جامعه برای استفاده گسترده از این تکنولوژی‌ها به علت اعتماد پایین، شناخت کم و... است. دوما قوانین و مقررات بانک مرکزی به شدت جلوی فعالیت‌های آن‌ها را گرفته است. به همین علت شرایط موجود، بهترین فرصت و شاید آخرین فرصت برای برخی از بانک‌های ایران است تا خود را با شرایط جدید دنیا وفق دهند. آن‌ها می‌توانند تا رسیدن سونامی تغییر، بخش‌های خود را برای افزایش نوآوری تغییر دهند، با اعتبار خود فین‌تک‌های موجود بازار را در خود ادغام کنند تا هم‌زمان هم مقررات بانک مرکزی را رعایت کرده باشند و هم از اعتبار خود برای جلب اعتماد جامعه استفاده کرده باشند.


منابع:
https://www.khoshfekri.com
https://way2pay.ir
ماهنامه عصر تراکنش، سال اول، شماره 10





تاریخ انتشار خبر: 1397/08/13 / شماره خبر: 3790