اوراق بدهی
مدیریت دارایی

انتشار انواع اوراق بدهی

انتشار اوراق بدهی يکی از متداول‌ترين روش‌های تأمين مالی میان‌مدت و بلندمدت بنگاه‌های اقتصادی است، به‌طوريکه در کشورهای توسعه‌يافته، سهم بالايي از سبد تأمين مالی شرکت‌ها را تشکيل داده و ميزان آن از سهم تسهيلات بانکی بیشتر است. همراهی با شرکت‌ها در خصوص استفاده از ظرفيت‌های بازار بدهی در کنار بازار پول از مهم‌ترين اهداف بانک خاورميانه به شمار می‌رود.  با توجه به ظرفيت بالای استفاده‌ نشده بازار بدهی در تأمين مالی شرکت‌ها، بانک خاورمیانه با ارائه خدمات مرتبط با انتشار اوراق بدهی، علاوه بر پذیرفتن سمت ضامن اوراق بدهی، جهت کاهش هزینه‌های انتشار اوراق، به شرکت‌ها کمک می‌کند تا استفاده از ظرفیت‌های بازار بدهی برای بنگاه‌ها تسهیل گردد. اين بانک آمادگی دارد تا با بررسی نيازهای شرکت‌ها و ارائه خدمات مشاوره‌ای، مناسب‌ترين ابزار بدهی قابل انتشار را به شرکت‌ها معرفی نمايد. خلاصه مشخصات برخی از اوراق قابل انتشار به شرح زير می‌باشد:
1) اوراق اجاره: به منظور تأمین سرمایه در گردش و یا طرح‌های توسعه استفاده می‌گردد؛ وجود یک دارایی ثابت با مالکیت غیرمشاع به عنوان مبنای انتشار در این روش ضروری است. این دارایی می‌بایست از لحاظ قانونی قابل فروش بوده و عمر باقیمانده بالاتری از دوره عمر اوراق داشته باشد.
2) اوراق مرابحه: عمدتاً جهت خرید دارایی جدید، تأمین سرمایه در گردش و یا خرید مواد اولیه مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ این اوراق به پشتوانه دارایی‌ها و مواد و کالایی که شرکت تمایل به خرید آن‌ها را دارد، منتشر می‌گردد. در این روش، وجوه جمع‌آوری‌شده به فروشنده کالا پرداخت می‌گردد.
3) اوراق مشارکت: به منظور تأمین مالی طرح‌های اقتصادی سودآور از این ابزار استفاده می‌شود؛ طرح‌های موضوع این اوراق باید به لحاظ فنی، مالی و اقتصادی توجیه‌پذیر باشند و خالص ارزش فعلیِ آن‌ها بزرگ‌تر از صفر و نرخ بازده داخلی آن‌ها بیش از نرخ سود تضمین‌شده بانکی باشد.
4) اوراق سفارش ساخت (استصناع): جهت تأمین مالی فعالیت‌های پیمانکاری و سفارش ساخت به کار می‌رود؛ در این روش باید امکان ساخت و تحویل دارایی مبنای انتشار در مواعد زمانی مورد نظر وجود داشته باشد. دارایی‌هایی که به طور مستمر و با مقادیر زیاد تولید می‌شوند، نمی‌توانند مبنای انتشار باشند.
5) اوراق خريد دين: این نوع اوراق، ابزار خرید مطالبات ریالی مدت‌دار اشخاص حقوقی می‌باشد؛ مطالبات باید ناشی از عقود مبادله‌ای (به استثنای عقد سلف) باشند.
6) اوراق سلف استاندارد: به منظور تأمین مالی تولیدکنندگان کالا می‌توان از این روش استفاده نمود؛ در این روش، دارایی پایه نباید جزء کالاهایی باشد که برای این عقود در شرع مجاز دانسته نشده‌اند (برای مثال انواع طلا و سکه را نمی‌توان جهت انتشار صکوک سلف به عنوان دارایی پایه قرار داد).
7) اوراق مضاربه: جهت انجام فعالیت تجاری می‌توان از این اوراق استفاده نمود. با توجه به عقد مضاربه، سود این اوراق بستگی کامل به سود فعالیت تجاری دارد. بنابراین، سود آن کاملا متغیر می‌باشد و در پایان دوره مالی، قطعی می‌شود.
8) اوراق جعاله: کاربرد این ابزار، تأمین مالی طرح‌های توسعه، پروژه‌ها و خرید دارایی می‌باشد. اوراق جعاله، اوراق مالکیت مشاع دارایی است که بعد از پایان موضوع قرارداد جعاله، دارندگان آن، مالک نتیجه قرارداد (خدمت یا دارایی فیزیکی) می‌شوند.
9) اوراق منفعت: به منظور تأمین نقدینگی صاحبان دارایی‌های بادوام و یا تأمین سرمایه در گردش یا توسعه فعالیت‌های اقتصادی شرکت‌ها و مؤسسه‌های خدماتی، می‌توان از این ابزار استفاده نمود. در این روش، صاحبان دارایی بخشی از منافع حاصل از دارایی‌های بادوام خود را از پیش، واگذار می‌کنند و برای این منافع، اوراق منفعت منتشر و سپس آن‌ها را در مقابل مبلغ معینی به متقاضیان واگذار می‌کنند. شرکت‌های خدماتی نیز می‌توانند در مقابل بخشی از خدمات آینده خود اوراق منفعت منتشر و از این طریق تأمین مالی نمایند.
10) اوراق مزارعه: جهت تأمین وجوه به منظور خرید اراضی قابل زراعت، مؤسسات مالی فعال در بخش کشاورزی می‌توانند از این نوع اوراق استفاده نمایند. مؤسسه مالی بعد از تحویل گرفتن سهم صاحبان اوراق (صاحبان اراضی) از محصول و فروش آنها در بازار محصولات کشاورزی، ابتدا حق‌الوکاله خود را بر می‌دارد، سپس باقیمانده سود را بین صاحبان اوراق تقسیم می‌کند.
11) اوراق مساقات: جهت تأمین وجوه به منظور خرید باغ‌های مناسب سرمایه‌گذاری و زمین‌های قابل تبدیل به باغ، مؤسسه مالی فعال در بخش کشاورزی می‌تواند از این ابزار استفاده نماید. در این روش نیز، مؤسسه مالی بعد از تحویل‌گرفتن سهم صاحبان اوراق از محصول و فروش آن‌ها، ابتدا حق‌الوکاله خود را بر می‌دارد، سپس باقیمانده سود را بین صاحبان اوراق تقسیم می‌نمایند.
12) اوراق قرض‌الحسنه: عمدتاً جهت انجام طرح‌های عام‌المنفعه به کار می‌رود؛ این اوراق براساس قرارداد قرض‌الحسنه بدون بهره منتشر می‌شود. دولت‌ها و مؤسسه‌های خیریه خوشنام می‌توانند از این روش استفاده نمایند.
دوره عمر این اوراق بر اساس شرایط و نیازهای شرکت‌ها تعیین می‌شود ولی عمدتاً این دوره (به جز در مورد اوراق سلف که یک ساله هستند) 2 تا ۵ ساله است.